HẠ TẦNG NĂNG LƯỢNG XANH CHO AI VÀ BÁN DẪN: LỜI GIẢI TỪ THỰC TIỄN VÀ BÀI TOÁN CƠ CHẾ TẠI AEF 2026
Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026) diễn ra từ ngày 26 đến 29/10/2026 tại TP.HCM, Phiên Tọa đàm 2 với chủ đề “Hạ tầng năng lượng xanh: Yếu tố quyết định để cạnh tranh đầu tư” đã thu hút sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng doanh nghiệp và giới đầu tư quốc tế. Sự kiện do Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức, dưới sự điều phối của ông Richard D. McClellan (CEO VIFC-HCMC) cùng các diễn giả chính: ông Phan Ngọc Ánh (Trưởng VPĐD phía Nam VCEA, Giám đốc Alena Energy), ông Hadi Ganjineh (Phó Chủ tịch WEC Vietnam, CEO Orbitify) và ông Ray Khan (Lãnh đạo mảng Trung tâm Dữ liệu APAC, Honeywell).

Nhu cầu năng lượng công nghệ cao và “nút thắt” cơ chế giá cho Data Center
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại diện Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA) và Alena Energy, ông Phan Ngọc Ánh nhận định rằng nhu cầu cốt lõi của các Khu công nghiệp (KCN) và Trung tâm Dữ liệu (Data Center) về bản chất không đổi — vẫn là đảm bảo đủ công suất và nguồn điện vận hành ổn định. Tuy nhiên, điểm thay đổi mang tính bước ngoặt hiện nay nằm ở nguồn cung: tỷ trọng năng lượng tái tạo bắt buộc phải ngày càng cao, đi kèm với cách tính giá điện phức tạp hơn cho từng nhóm khách hàng.

Về năng lực cung ứng, chất lượng lưới điện quốc gia đã có những cải thiện rõ rệt. Tại khu vực miền Trung, EVNCPC đã hạ thời gian mất điện bình quân mỗi khách hàng (SAIDI) từ hơn 2.300 phút/năm xuống còn khoảng 360 phút/năm trong 5 năm qua. Cùng với tiến độ triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, mục tiêu bảo đảm cung ứng điện đến năm 2030 hoàn toàn nằm trong tầm tay.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay lại là cơ chế tiếp cận nguồn năng lượng xanh và tính minh bạch trong phân loại giá điện. Minh chứng thực tế là vụ việc vào tháng 9/2026, hai doanh nghiệp hạ tầng số lớn là CMC và Viettel đã phải kiến nghị Bộ Công Thương và Bộ Khoa học & Công Công nghệ sau khi Tổng công ty Điện lực TP.HCM áp giá điện kinh doanh — bậc giá cao nhất — cho hệ thống kỹ thuật của Data Center thay vì giá sản xuất. Quyết định này khiến hóa đơn tiền điện tăng hơn 50% chỉ sau 3 kỳ thanh toán. Điều này phản ánh Việt Nam vẫn thiếu một khung giá điện riêng biệt, nhất quán cho Data Center trên toàn quốc, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực thu hút dòng vốn đầu tư vào các trung tâm dữ liệu AI (AIDC).
Tích hợp Điện mặt trời, BESS và I-REC: Kinh nghiệm thực chiến từ Alena Energy
Mặc dù lưới điện quốc gia vẫn đóng vai trò nền tảng, nhưng việc chủ động tích hợp điện mặt trời tự dùng, Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) và giải pháp quản lý năng lượng thông minh chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp giải trọn vẹn bài toán chi phí và tiêu chuẩn xanh.
Từ thực tiễn triển khai tại Alena Energy, mô hình tích hợp này đem lại ba lợi ích trực tiếp:
- Ổn định và linh hoạt vận hành: BESS giúp lưu trữ lượng điện mặt trời dư thừa vào ban ngày để phát vào giờ cao điểm, đồng thời đóng vai trò là nguồn điện dự phòng tức thời khi hệ thống lưới gặp sự cố.
- Tối ưu hóa chi phí dài hạn: Việc phối hợp linh hoạt giữa điện mặt trời, BESS và điện lưới giúp giảm đáng kể chi phí điện năng vận hành cho nhà máy và Data Center.
- Đáp ứng tiêu chuẩn xanh quốc tế: Chứng chỉ năng lượng tái tạo quốc tế (I-REC) đã chuyển từ “điểm cộng” thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp giữ chân đơn hàng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong 3 năm liên tiếp, Alena Energy đã cung cấp chứng chỉ I-REC cho trung tâm dữ liệu của VNG, cùng hệ thống nhà máy của các tập đoàn công nghệ lớn như Samsung, LG, Foxconn. Ngoài ra, Alena Energy cũng trực tiếp thi công lắp đặt các hệ thống điện mặt trời mái nhà cho chuỗi trung tâm thương mại thuộc Satra và nhà máy đạm KVF (đơn vị thành viên của Petrovietnam).
Xu hướng dịch chuyển xanh đang tăng tốc rõ rệt. Tính đến giữa năm 2026, riêng khu vực miền Bắc đã có hơn 10.000 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 718 MW, trong đó có 8.500 khách hàng phát triển mới chỉ trong 6 tháng đầu năm. Để nhân rộng mô hình này hiệu quả, ông Phan Ngọc Ánh kiến nghị 3 giải pháp: truyền thông chính sách nhất quán từ các cơ quan quản lý, chuẩn hóa năng lực của các đơn vị thi công giải pháp, và nâng cao vai trò giám sát, đồng hành của các hiệp hội như VCEA.

Tháo gỡ rào cản dòng vốn, mô hình ESCO và vai trò kết nối của VIFC-HCMC
Bên cạnh giải pháp công nghệ, khả năng biến dự án điện sạch thành dòng tiền ổn định để thu hút vốn ngân hàng là “nút thắt” pháp lý cần sớm tháo gỡ.
Giai đoạn 2025–2026 đánh dấu nhiều bước tiến quan trọng về mặt chính sách: Luật Điện lực 2024, Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), Nghị định 243/2026/NĐ-CP nâng trần bán điện dư mái nhà lên 50%, và Thông tư 62/2025/TT-BCT lần đầu tiên ban hành khung giá cho hệ thống lưu trữ BESS.
Dù vậy, thị trường vẫn vướng rào cản về việc áp dụng mô hình ESCO (bên thứ ba đầu tư mái nhà và bán lại điện cho chủ tài sản). Vào tháng 2/2026, Bộ Công Thương đánh giá mô hình ESCO chưa phù hợp với định nghĩa “tự sản, tự tiêu” của Luật Điện lực 2024. Đây được xem là khoảng trống pháp lý cần sớm có hướng dẫn riêng, bởi ESCO là phương thức tối ưu nhất để huy động nguồn vốn tư nhân cho các doanh nghiệp không muốn hoặc không đủ năng lực tự đầu tư hạ tầng năng lượng.
Để khơi thông nguồn lực tài chính, ngoài các quỹ ngoại, việc phát triển các kênh vốn trong nước như trái phiếu xanh và quỹ đầu tư hạ tầng là vô cùng cấp thiết. Với vai trò là trung tâm kết nối, VIFC-HCMC — đơn vị vừa ghi nhận 20 tỷ USD vốn cam kết và kết nạp thêm 10 thành viên mới tại AEF 2026 — sẽ đóng vai trò cầu nối chiến lược giữa các tổ chức tài chính và doanh nghiệp năng lượng, hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như CBAM hay RE100.

TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG ĐI CHO DOANH NGHIỆP
Chuyến chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam đã bước sang giai đoạn thực thi chiều sâu. Sự kết hợp giữa hạ tầng chính sách ổn định, mô hình tài chính linh hoạt và các công nghệ tiên tiến như Điện mặt trời – BESS – I-REC sẽ là bệ phóng giúp doanh nghiệp đón đầu làn sóng đầu tư công nghệ cao.
Với kinh nghiệm một thập kỷ đồng hành cùng các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp lớn, Alena Energy tiếp tục cam kết mang đến các giải pháp năng lượng xanh toàn diện, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, đảm bảo an ninh năng lượng và đạt các mục tiêu phát triển bền vững.
Công ty TNHH Công Nghệ Năng Lượng Alena
86 Đinh Tiên Hoàng, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
alena-energy.com
sales@alena-energy.com
028-39262683 – Hotline: 0813 185 186
